Hareketli Protezler

Hareketli protezler, eksik dişlerin yerine kullanılan ve hasta tarafından gerektiğinde ağızdan çıkarılabilen diş protezleridir. Eksik diş sayısına ve ağızda kalan doğal dişlerin durumuna göre farklı protez türleri hazırlanabilir.

Tedavinin amacı yalnızca diş boşluklarını doldurmak değil; çiğneme fonksiyonunu, konuşmayı, yüz ve dudak desteğini mümkün olduğunca yeniden sağlamaktır.

Hareketli Protez Nedir?

Hareketli protez, ağız içerisinde dişlerden, diş etlerinden veya implantlardan destek alabilen, ancak hasta tarafından çıkarılıp temizlenebilen protezlerin genel adıdır.

Tam protez, bölümlü protez ve implant destekli hareketli protezler bu grupta değerlendirilebilir.

Kullanılacak protezin tipi, ağızda kalan dişlerin sayısına ve destek dokuların durumuna göre belirlenir.

Tam Protez Nedir?

Tam protez, bir çenedeki tüm doğal dişlerin kaybedildiği durumlarda uygulanan hareketli protez türüdür.

Halk arasında takma diş olarak da bilinen tam protezler, diş eti ve çene kemiği üzerindeki dokulardan destek alır. Üst ve alt çene için ayrı ayrı hazırlanabilir.

Protezin diş dizilimi ve şekli planlanırken yüz hatları, dudak desteği ve çeneler arasındaki ilişki dikkate alınır.

Bölümlü Protez Nedir?

Bölümlü protez, ağızda bazı doğal dişlerin bulunduğu ancak birden fazla dişin eksik olduğu durumlarda kullanılır.

Protezin tutuculuğu kalan doğal dişlerden ve ağız dokularından sağlanabilir. Bazı bölümlü protezlerde kroşe adı verilen tutucu parçalar bulunurken, daha estetik bağlantı sistemleri kullanılan hassas tutuculu protezler de uygulanabilir.

Hangi protezin uygun olduğu kalan dişlerin konumu ve sağlamlığına göre belirlenir.

Hassas Tutuculu Protez Nedir?

Hassas tutuculu protezler, klasik metal kroşeler yerine özel bağlantı sistemleri kullanan bölümlü protezlerdir.

Bu sistemlerde tutucu parçalar mümkün olduğunca protezin içerisinde veya sabit restorasyonların altında gizlenebilir. Bu nedenle özellikle estetik açıdan kroşe görünümünden rahatsız olan hastalarda değerlendirilebilir.

Ancak uygulanabilmesi için ağızda uygun sayıda ve konumda destek diş bulunması gerekir.

İmplant Destekli Hareketli Protez Nedir?

İmplant destekli hareketli protezlerde, protezin tutuculuğunu artırmak amacıyla çene kemiğine yerleştirilen implantlardan yararlanılır.

Özellikle alt çenede tam protezin hareket etmesinden şikâyet eden bazı hastalarda implant desteği protezin daha stabil hale gelmesine yardımcı olabilir.

Protez hasta tarafından çıkarılabilir ancak ağız içerisindeki implantlara özel bağlantı elemanlarıyla tutunur.

Hareketli Protezler Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

Hareketli protezler;

• Çok sayıda diş eksikliği bulunanlarda,
• Tüm dişlerini kaybetmiş hastalarda,
• Sabit köprü için yeterli destek dişi bulunmadığında,
• İmplant tedavisinin uygun olmadığı bazı durumlarda,
• Ekonomik veya kişisel nedenlerle farklı tedavi seçeneklerinin tercih edilmediği vakalarda

değerlendirilebilir.

Tedavi seçimi her hastada ayrı yapılmalıdır.

Hareketli Protez Nasıl Yapılır?

İlk aşamada ağız içi muayene yapılır ve kalan dişlerin, diş etlerinin ve çene dokularının durumu değerlendirilir.

Ardından ağızdan ölçü alınır ve laboratuvar ortamında kişiye özel protez hazırlanır. Tedavinin türüne göre farklı prova aşamaları yapılabilir.

Bu aşamalarda dişlerin boyutu, rengi, dizilimi, çenelerin kapanış ilişkisi ve protezin ağız dokularına uyumu kontrol edilir.

Hareketli Protezlere Alışmak Ne Kadar Sürer?

Yeni bir hareketli proteze alışmak belirli bir süre gerektirebilir.

İlk günlerde:

• Protezi yabancı bir cisim gibi hissetme,
• Konuşmada geçici farklılıklar,
• Tükürük miktarında artış,
• Çiğneme sırasında alışma güçlüğü,
• Bazı bölgelerde baskı hissi

görülebilir.

Ağız dokuları ve kaslar proteze alıştıkça bu şikâyetler genellikle azalır.

Hareketli Protezle Yemek Yemeye Nasıl Alışılır?

Yeni protez kullanmaya başlayan hastaların ilk dönemde daha yumuşak yiyeceklerle başlaması yararlı olabilir.

Yiyeceklerin küçük parçalara ayrılması ve mümkün olduğunca iki taraflı çiğneme yapılması protezin dengede tutulmasına yardımcı olabilir.

Proteze alışıldıkça daha çeşitli yiyeceklere geçilebilir. Ancak çok sert veya yapışkan yiyecekler protezin hareket etmesine ya da zarar görmesine neden olabilir.

Hareketli Protez Konuşmayı Etkiler mi?

Yeni protezler dilin hareket alanını ve ağız içerisindeki hacmi bir miktar değiştirebilir. Bu nedenle ilk günlerde bazı kelimelerin telaffuzunda farklılık hissedilebilir.

Yüksek sesle okuma veya belirli kelimeleri tekrar etme gibi egzersizler adaptasyonu kolaylaştırabilir.

Konuşmadaki değişiklik uzun süre devam ederse protezin uyumu yeniden kontrol edilebilir.

Hareketli Protez Gece Çıkarılmalı mı?

Birçok hareketli protez kullanıcısında protezin gece çıkarılması, diş eti ve ağız dokularının dinlenmesine yardımcı olabilir.

Çıkarılan protez temizlendikten sonra hekimin önerdiği şekilde saklanmalıdır. Protezin uzun süre kuru kalması bazı materyallerin yapısını etkileyebilir.

Ancak implant destekli veya özel tasarımlı protezlerde kullanım önerileri farklı olabilir. Bu nedenle kişiye özel talimatlara uyulmalıdır.

Hareketli Protez Nasıl Temizlenir?

Hareketli protezlerin günlük olarak temizlenmesi önemlidir.

Protezin yüzeyindeki yemek artıkları ve plak, uygun protez fırçası ve temizlik ürünleriyle uzaklaştırılabilir. Çok sert fırçalar protez yüzeyinde çiziklere neden olabilir.

Ağız içerisinde kalan doğal dişler, dil ve diş etleri de düzenli olarak temizlenmelidir.

Protez Temizliğinde Normal Diş Macunu Kullanılır mı?

Bazı diş macunları hareketli protezlerin yüzeyi için aşındırıcı olabilir.

Bu nedenle protez temizliğinde hekim tarafından önerilen özel protez temizleme ürünlerinin kullanılması daha uygun olabilir.

Ayrıca protezin çok sıcak suyla temizlenmesi protez materyalinde şekil değişikliğine neden olabileceği için önerilmez.

Hareketli Protez Ağızda Yara Yapar mı?

Yeni protez kullanmaya başlandığında bazı bölgelerde baskıya bağlı hassasiyet veya küçük yaralar oluşabilir.

Bu durum protezin belirli noktalarda dokulara fazla basınç uygulamasından kaynaklanabilir. Protezin hasta tarafından törpülenmesi veya değiştirilmesi önerilmez.

Rahatsızlık oluşması halinde diş hekimi tarafından gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

Hareketli Protez Zamanla Gevşer mi?

Diş kaybı sonrasında çene kemiğinde zaman içerisinde doğal değişiklikler meydana gelebilir. Bu değişiklikler protezin ağızla olan uyumunu etkileyerek zamanla gevşemesine neden olabilir.

Protezde hareket artışı, yemek yerken oynama veya ağız dokularında yara oluşması gibi durumlarda protezin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Bazı vakalarda protezin iç yüzeyinin yeniden uyumlandırılması veya yeni protez hazırlanması gerekebilir.

Protez Yapıştırıcısı Kullanmak Gerekir mi?

Protez yapıştırıcıları bazı hastalarda geçici olarak ek tutuculuk sağlayabilir. Ancak iyi uyum sağlamayan veya belirgin şekilde gevşemiş bir protezin sürekli yapıştırıcı kullanılarak kullanılmaya devam edilmesi temel sorunu çözmez.

Protezin tutuculuğunda belirgin azalma varsa öncelikle ağız dokuları ve protezin uyumu değerlendirilmelidir.

Yapıştırıcı kullanımı gerekiyorsa uygun ürün ve kullanım şekli konusunda diş hekiminden bilgi alınması önerilir.

Hareketli Protezler Ne Kadar Süre Kullanılabilir?

Hareketli protezlerin kullanım süresi kişiden kişiye değişir.

Zamanla çene kemiğinde ve diş etlerinde değişiklikler oluşabileceği için yıllar önce hazırlanmış bir protezin ağızla uyumu bozulabilir. Ayrıca protez dişlerinde aşınma veya protez tabanında kırık meydana gelebilir.

Bu nedenle protezde sorun hissedilmese bile düzenli kontrollerin sürdürülmesi önemlidir.

Hareketli Protez Kırılırsa Ne Yapılmalıdır?

Protezin kırılması veya çatlaması halinde evde yapıştırıcı kullanarak onarılmaya çalışılmamalıdır.

Ev tipi yapıştırıcılar ağız sağlığı açısından uygun olmayabileceği gibi parçaların yanlış pozisyonda birleşmesine ve profesyonel onarımın zorlaşmasına neden olabilir.

Kırılan protezin tüm parçaları saklanarak diş hekimine götürülmelidir.

Hareketli Protez Kullanırken Doğal Dişlerin Bakımı Neden Önemlidir?

Bölümlü protez kullanan hastalarda kalan doğal dişler, protezin destek ve tutuculuğu açısından önemli bir role sahiptir.

Protezin temas ettiği bölgelerde plak birikimi daha kolay olabileceğinden bu dişlerin düzenli fırçalanması ve diş aralarının temizlenmesi gerekir.

Destek dişlerde çürük veya diş eti problemi gelişmesi protezin kullanımını da olumsuz etkileyebilir.

Hareketli Protezlerde Düzenli Kontrol Neden Gereklidir?

Protez ağızda rahat kullanılıyor olsa bile diş etleri, çene kemiği ve kalan doğal dişlerde zaman içerisinde değişiklikler oluşabilir.

Periyodik kontroller sırasında:

• Protezin uyumu,
• Ağız dokularının durumu,
• Kalan dişlerin sağlığı,
• Kapanış ilişkisi,
• Protezin temizliği ve aşınma düzeyi

değerlendirilebilir.

Özel Çapa Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde hareketli protez tedavileri, hastanın ağız yapısına, kalan doğal dişlerine ve günlük kullanım ihtiyaçlarına göre planlanır. Amaç; eksik dişleri tamamlamanın yanı sıra çiğneme, konuşma, estetik görünüm ve kullanım konforunu mümkün olduğunca birlikte destekleyen kişiye özel bir protez oluşturmaktır.